กฎหมายการเข้าถึงของยุโรปครบหนึ่งปี: ศาลฝรั่งเศสสั่ง Carrefour แก้เว็บให้เข้าถึงได้ 100%

European Accessibility Act หรือ EAA เริ่มมีผลบังคับในเดือนมิถุนายน 2568 กำหนดให้สินค้าและบริการดิจิทัลหลายประเภทที่ขายให้ผู้บริโภคในสหภาพยุโรป รวมถึงอีคอมเมิร์ซ ต้องเข้าถึงได้สำหรับผู้พิการ ช่วงแรกหลายฝ่ายสงสัยว่าจะมีการบังคับใช้จริงแค่ไหน คำตอบเริ่มชัดขึ้นในปีที่สอง

เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2569 ศาลยุติธรรมเมืองก็อง (Tribunal judiciaire de Caen) ออกคำสั่งในกระบวนการเร่งด่วนให้ Carrefour France ทำเว็บไซต์ carrefour.fr และแอปมือถือให้เข้าถึงได้อย่างสมบูรณ์ภายในหกเดือน หากเลยกำหนดจะมีค่าปรับรายวัน ผู้ฟ้องคือสมาคม apiDV และ Droit Pluriel โดยมีกลุ่ม Intérêt à Agir สนับสนุน

Deque บริษัทด้านการเข้าถึงที่ติดตามคดีนี้ ระบุว่า Carrefour ไม่ได้โต้แย้งว่าตนอยู่ภายใต้หน้าที่ด้านการเข้าถึงตามประมวลกฎหมายผู้บริโภคของฝรั่งเศส ประเด็นจึงอยู่ที่ว่าทำได้ “พอ” หรือยัง

Carrefour อ้างว่าเว็บของตนผ่านเกณฑ์การเข้าถึงแล้ว 71% แต่ศาลไม่รับข้ออ้างนี้ Handicap.fr รายงานว่าศาลมองว่าการเข้าถึงเป็นหน้าที่ที่ต้องทำให้สำเร็จ ไม่ใช่แค่พยายาม เว็บจึงต้องผ่านเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องของ RGAA ซึ่งเป็นมาตรฐานการเข้าถึงของฝรั่งเศส ครบ 100%

ประเด็นนี้สำคัญกว่าตัวคดี เพราะธุรกิจจำนวนมากมองการเข้าถึงเป็นคะแนนที่ยิ่งสูงยิ่งดี แต่ในมุมของผู้ใช้ ถ้าปุ่มชำระเงินปุ่มเดียวกดด้วยคีย์บอร์ดไม่ได้ การผ่านเกณฑ์ข้ออื่นทั้งหมดก็ไม่ช่วยให้เขาซื้อของได้

ควรรู้ด้วยว่าไม่ใช่ทุกคดีจะจบแบบเดียวกัน ไม่กี่สัปดาห์ก่อนหน้า ศาลเมืองลีลล์ยกคำฟ้องที่คล้ายกันต่อบริษัทลูกด้านอีคอมเมิร์ซของ Auchan เพราะเห็นว่ารายได้ต่ำกว่าเกณฑ์ 250 ล้านยูโรตามกฎหมายปี 2548 ฝ่ายสมาคมไม่เห็นด้วยกับการตีความนี้ ผลของคดีจึงขึ้นกับรายละเอียดทางกฎหมายของแต่ละกรณี

AccessiWay ผู้ให้บริการตรวจสอบด้านการเข้าถึง สรุปความเคลื่อนไหวในปีแรกไว้หลายประเทศ แต่ละประเทศเดินหน้าด้วยความเร็วต่างกัน และตัวเลขค่าปรับที่เกิดขึ้นจริงยังมีน้อย

กรณีที่ชัดที่สุดนอกฝรั่งเศสอยู่ที่นอร์เวย์ ซึ่งอยู่ในเขตเศรษฐกิจยุโรปแต่ไม่ใช่สมาชิก EU หน่วยงานกำกับตรวจพอร์ทัลผู้ป่วย HelsaMi พบข้อผิดพลาด 119 จุดใน 12 จาก 14 ข้อกำหนด และสั่งให้แก้ภายใน 19 ธันวาคม 2568 มิฉะนั้นปรับวันละ 50,000 โครนนอร์เวย์

• สวีเดน: หน่วยงาน PTS เปิดกรณีกำกับแรกกับผู้ประกอบการอีคอมเมิร์ซรายใหญ่ในเดือนตุลาคม 2568
• เนเธอร์แลนด์: ACM ให้ส่งรายงานความไม่สอดคล้องภายใน 15 ตุลาคม 2568 และจัดลำดับตรวจรายที่ส่งไม่ครบในต้นปี 2569
• เยอรมนี: หน่วยงานกำกับตลาด MLBF เริ่มงานเมื่อ 26 กันยายน 2568 ค่าปรับสูงสุด 100,000 ยูโรต่อการละเมิด
• อิตาลี: AgID ออกแนวปฏิบัติเมื่อ 4 มีนาคม 2569 เปิดช่องทางร้องเรียนเมื่อ 11 มีนาคม และกำหนดค่าปรับสูงสุด 40,000 ยูโร

EAA ไม่ได้บังคับเว็บไซต์ไทยทั่วไป แต่ธุรกิจไทยที่ขายสินค้าหรือบริการดิจิทัลที่อยู่ในขอบเขตของกฎหมายให้ผู้บริโภคในสหภาพยุโรป เช่น ร้านออนไลน์ที่ส่งสินค้าไปยุโรป อาจต้องพิจารณาว่าตนเองเข้าข่ายหรือไม่ ทั้งนี้กฎหมายมีข้อยกเว้นสำหรับธุรกิจขนาดเล็กมากที่ให้บริการ และรายละเอียดต่างกันตามกฎหมายของแต่ละประเทศสมาชิก ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญกฎหมายก่อนสรุป

ในมุมของเรา บทเรียนที่ใช้ได้กับทุกธุรกิจไม่ว่าจะขายให้ใครคือ “ทำได้บางส่วน” ไม่ได้แปลว่าลูกค้าใช้งานได้ เส้นทางสำคัญอย่างการค้นหาสินค้า การเพิ่มลงตะกร้า การกรอกที่อยู่ และการชำระเงิน ต้องใช้ได้ครบทุกขั้น ถ้าขั้นใดขั้นหนึ่งพัง ลูกค้าก็ซื้อไม่ได้

อีกเรื่องคือเอกสาร ผู้ฟ้องในฝรั่งเศสเริ่มจากการทดสอบเว็บแล้วส่งหนังสือแจ้งเตือนก่อนฟ้อง ธุรกิจที่มีผลตรวจและแผนแก้ไขที่ชัดเจนจะอยู่ในสถานะที่ดีกว่าเมื่อถูกตั้งคำถาม

มาตรฐานที่ใช้อ้างอิงในยุโรปส่วนใหญ่ผูกกับ WCAG ผ่านมาตรฐาน EN 301 549 การตั้งเป้าที่ WCAG 2.1 ระดับ AA จึงเป็นจุดเริ่มที่สมเหตุสมผลสำหรับเว็บที่มีลูกค้าต่างประเทศ

แม้ธุรกิจจะไม่ได้ขายให้ยุโรป มาตรฐานเดียวกันนี้ก็ช่วยให้ลูกค้าในไทย โดยเฉพาะผู้สูงอายุและผู้ที่มีข้อจำกัดด้านการมองเห็น ใช้เว็บได้ง่ายขึ้น การลงทุนครั้งเดียวจึงได้ประโยชน์ทั้งสองทาง

• ตรวจสอบว่าธุรกิจขายสินค้าหรือบริการให้ผู้บริโภคใน EU หรือไม่ และปรึกษาที่ปรึกษากฎหมาย
• ทดสอบเส้นทางการซื้อหลักด้วยคีย์บอร์ดและโปรแกรมอ่านหน้าจอตั้งแต่ต้นจนจบ
• ตรวจทั้งเว็บและแอป เพราะคำสั่งศาลในคดี Carrefour ครอบคลุมทั้งสองช่องทาง
• จัดทำรายงานผลตรวจและแผนแก้ไขพร้อมกำหนดเวลา
• เผยแพร่ช่องทางให้ผู้ใช้แจ้งปัญหาการเข้าถึง และตอบกลับอย่างเป็นระบบ